Chip maakt gerobotiseerde houtbouw bereikbaar voor het mkb
Hoe maak je industrieel en biobased bouwen toegankelijk voor bouwbedrijven die niet zelf een complete fabriek kunnen neerzetten? Vanuit die vraag ontstond Chip Building Solutions.
In Voorhout bouwden Yvonne van der Hulst en Bas Degeling een white-label productiefabriek voor 2D-houtskeletbouwelementen. Geen traditionele houtskeletbouwfabriek, maar een digitaal aangestuurd productieproces waarin software, robotisering en biobased materialen samenkomen.
Voor de productielijn koos Chip voor Handsaeme via De Groot.
Niet nog een traditionele fabriek
Het idee voor Chip ontstond vanuit Van der Hulst Bouwbedrijf. Yvonne van der Hulst zocht naar een houtskeletbouwfabriek waarmee het bouwbedrijf verder kon standaardiseren en industrialiseren. Die vond ze niet. Zelf een complete fabriek bouwen voor alleen het eigen bouwbedrijf was ook geen logische stap. Daarvoor is een mkb-bouwbedrijf simpelweg te klein. De vraag werd daarom groter: wat als je de technologie van zo’n fabriek beschikbaar maakt voor andere bouwbedrijven?
“Als we nou die high-end technologie toegankelijk maken voor het hele mkb-bouwbedrijf, dan zou dit misschien wel mogelijk zijn”, vertelt Yvonne. Zo ontstond Chip als zelfstandige white-label fabriek. Andere bouwbedrijven kunnen er elementen laten produceren zonder zelf in een complete productiefaciliteit te hoeven investeren.
Bouwen met een kleinere footprint
Chip wil ook op een andere manier bouwen. Met minder belasting voor de volgende generatie en met materialen die daarbij passen. “Vanuit deze fabriek gaan we biobased produceren”, vertelt Yvonne. “De reden daarvoor is dat we een zo klein mogelijke footprint willen achterlaten voor de volgende generatie.”
Hout speelt daarin vanzelfsprekend een belangrijke rol, maar Chip kijkt verder dan alleen de houten constructie. Ook voor de vulling van de elementen kiest het bedrijf voor biobased materialen. Standaard wordt gewerkt met cellulose als inblaasisolatie.
Die keuze past bij de bredere ambitie van Chip: industriële productie combineren met houtbouw en biobased materialen, zodat die manier van bouwen voor meer bouwbedrijven toepasbaar wordt. Het gaat dus niet alleen om sneller of verder automatiseren. Chip wil industrialisatie gebruiken om een duurzamere manier van bouwen op grotere schaal bereikbaar te maken.
Industrieel bouwen begint digitaal
Wie de fabriek binnenloopt, ziet vooral machines, robots en zes productietafels. Maar volgens Chip begint het belangrijkste deel van het proces al daarvoor. De kern zit in de digitale aansturing. “We wisten heel goed waar we naartoe wilden”, vertelt mede-eigenaar Bas Degeling. “Vergaand digitaliseren en industrialiseren.”
Het digitale platform vormt de verbinding tussen ontwerp en productie. Daarmee wil Chip zoveel mogelijk informatie vooraf vastleggen, zodat het ontwerp uiteindelijk naar de productielijn vertaald kan worden.
Dat is ook belangrijk omdat vakkennis in de sector steeds schaarser wordt. Door kennis en bewerkingen verder in het digitale proces onder te brengen, hoeft niet bij iedere stap een ervaren vakman aan de lijn te staan. Voor Chip is robotisering daarom geen doel op zich. De lijn moet het gevolg zijn van een goed ingericht digitaal productieproces.
De zoektocht ging verder dan Nederland
Een lijn vinden die bij die visie paste, bleek niet vanzelfsprekend. Chip keek in Nederland, Duitsland en Amerika naar mogelijke oplossingen. Veel van de lijnen die Bas daar zag, vroegen nog steeds relatief veel mensen in het productieproces. Dat paste niet bij wat Chip wilde bouwen. De eerste ontmoeting met De Groot vond plaats op de Prefab-beurs. Op dat moment had Chip eigenlijk al een andere productielijn op het oog.
“We waren nog niet tot de inkoop overgegaan, maar we hadden zo’n fijn gesprek daar op de beurs, dat we verder in gesprek zijn gegaan in Rosmalen en later in België”, vertelt Bas.
Via De Groot kwam Chip verder in gesprek met Handsaeme. Daar bleek dat veel van wat ze zochten binnen één productielijn kon worden samengebracht. “Eigenlijk was Handsaeme, via De Groot, de eerste partij die bood wat wij zochten: gerobotiseerde, geïndustrialiseerde productie van houtskeletbouwelementen.”
Zes tafels, één productiestroom
De lijn van 120 meter bestaat uit zes tafels waarop verschillende stappen in het productieproces plaatsvinden. Het begint met het samenstellen van de dorpels en stijlen. Daarna neemt een robot de beplating over. Die haalt volle platen zelf uit de stelling, zaagt en freest ze en brengt ze vervolgens op het element aan. Daarbij kunnen bijvoorbeeld raamsparingen en uitsparingen voor stopcontacten direct worden meegenomen. Op de volgende tafels kunnen onder andere elektra en bekabeling worden aangebracht, wordt het element gekanteld en wordt de isolatie ingeblazen. Aan het einde van de lijn volgt de buitenbeplating.
Voor Chip is vooral belangrijk dat deze stappen zoveel mogelijk onderdeel zijn van één proces. Plaatmateriaal hoeft bijvoorbeeld niet eerst in een andere hal voorgezaagd en genummerd te worden om daarna precies op het juiste moment bij de productielijn aan te komen. Volle platen gaan de stelling in en worden vanuit daar door de robot opgehaald en bewerkt. Dat scheelt aparte materiaalstromen en handelingen rondom de lijn.
Standaardiseren zonder standaardwoning
Industrialiserend produceren roept al snel het beeld op van woningen die allemaal hetzelfde zijn. Dat is juist wat Chip niet wil. De standaardisatie zit in het systeem en het productieproces, niet in het uiterlijk van het gebouw. “De architect kan tekenen wat hij wil. Het is het systeem dat we gestandaardiseerd hebben, niet de uitstraling die een architect voor ogen heeft.”
Chip produceert 2D-elementen die flatpack naar de bouwplaats gaan. Dat kunnen losse elementen voor een hybride constructie zijn, maar ook onderdelen voor complete woningen.
Binnen het proces kunnen onder meer gevels, binnenwanden, vloeren en daken worden geproduceerd. Ook kozijnmodules kunnen in de lijn worden meegenomen. Bij de beplating noemt Chip onder andere Fermacell, gips en OSB. Ook in de verdere materiaalkeuzes wil het bedrijf ruimte houden voor wat een project vraagt. Zo probeert Chip industriële productie te combineren met ontwerpvrijheid en biobased bouwen.
Meer dan alleen een machine leveren
Bas en Yvonne hadden vanaf het begin een duidelijk beeld van waar ze naartoe wilden. Maar het opzetten van zo’n fabriek was voor hen nieuw. Bas komt zelf uit de bouw en niet uit de productie van houtskeletbouwelementen. Dat maakte de kennis van leveranciers en adviseurs tijdens het traject belangrijk. Juist daar waardeert hij de samenwerking met De Groot en Handsaeme. “Ik ben regelmatig getipt door de partijen: denk hieraan, denk daaraan. En dat is echt wel heel fijn gelopen.”
Dat meedenken gaat verder dan de technische mogelijkheden van de machines. Bij een lijn als deze moeten verschillende processen, materialen en bewerkingen uiteindelijk als één geheel functioneren.
Ook de bereikbaarheid speelt daarin een rol. “De jongens zijn altijd bereikbaar, tot ’s avonds laat, in het weekend als het moet. Liever niet, maar het kan. Senior accountmanagers die weten waar ze over praten en al heel veel ervaring hebben.” Voor Chip gaf dat vertrouwen tijdens een traject waarin veel onderdelen voor het eerst samenkwamen.
Samen verder optimaliseren
Met het plaatsen van de productielijn is het werk niet klaar. De lijn, software en werkwijze moeten in de praktijk verder op elkaar worden afgestemd. Dat betekent testen, bijstellen en samen kijken waar het proces nog beter kan. Yvonne ziet die samenwerking met De Groot als belangrijk onderdeel van het vervolg. “De hele lijn moet nog verder uitgeëngineerd en afgestemd worden. Dus je gaat het nog met elkaar optimaliseren. En daar hebben we natuurlijk een hele intensieve samenwerking in met elkaar.”
Snel kunnen schakelen is daarbij belangrijk, maar ook weten wat je aan elkaar hebt. Volgens Yvonne zijn tijdens het traject duidelijke afspraken gemaakt en verwachtingen over en weer goed afgestemd. “Over en weer zijn die afspraken en die beloftes ook met elkaar gemaakt, en is er een goed verwachtingsmanagement gehouden. Dus wat dat betreft hebben we daar alle vertrouwen in.”
Technologie bereikbaar maken voor meer bouwbedrijven
Uiteindelijk komt bij Chip alles terug bij de oorspronkelijke vraag. Hoe geef je een mkb-bouwbedrijf toegang tot digitalisering, robotisering en industriële productie zonder dat het zelf een fabriek hoeft te bouwen? En hoe gebruik je die manier van produceren tegelijkertijd om houtbouw en biobased materialen breder toepasbaar te maken?
Daarvoor bouwde Chip geen fabriek alleen voor zichzelf, maar een productiefaciliteit waar andere bouwbedrijven gebruik van kunnen maken.
De techniek van Handsaeme vormt daarin een belangrijk onderdeel. De Groot helpt om die techniek te vertalen naar het productieproces dat Chip voor ogen heeft en blijft betrokken bij het verder uitengineeren en optimaliseren daarvan. Zo draait deze fabriek uiteindelijk niet alleen om wat er op de zes productietafels gebeurt. Het gaat om een andere manier van ontwerpen, produceren en bouwen.
Ook nadenken over een volgende stap in je productie?
Bij een automatiseringsvraag begint De Groot niet alleen bij de machine. Eerst kijken we naar wat je wilt produceren, welke materialen en bewerkingen daarbij horen en hoe het werk door je productie moet lopen. Van daaruit kijken we samen welke machines, automatisering en inrichting bij jouw situatie passen. Maak een afspraak om je plannen te bespreken.