TNO laat nieuwe mogelijkheden zien voor biobased bouwen met CLT

Van hergebruikt hout naar bouwpaneel

CLT, voluit Cross Laminated Timber, bestaat uit kruislings verlijmde lagen hout. Deze panelen worden onder meer gebruikt voor wanden en vloeren. TNO onderzoekt hoe daarvoor hout uit afgedankte pallets en sloopprojecten kan worden gecombineerd met inlands hout.

Een voorbeeld is een vijflaags paneel met inlands essenhout in de buitenlagen, hergebruikt vuren in de dwarslagen en inlands douglas in het midden. Bij buigproeven behaalde deze specifieke opbouw een 36% hogere buigsterkte dan het commerciële CLT dat als referentie werd gebruikt. Dat laat zien welke mogelijkheden ontstaan door houtsoorten gericht te combineren.

Dat deze aanpak al toepasbaar is, blijkt in The Urban Woods in Delft. Daar zijn panelen met hergebruikt hout en Nederlands essenhout verwerkt. Zo krijgt gebruikt hout opnieuw een langdurige functie in een gebouw.

Slimme technologie maakt hergebruik mogelijk

Om gebruikt hout opnieuw constructief in te zetten, moet duidelijk zijn wat het materiaal aankan. TNO combineert hiervoor CT-scans met sterkteproeven. De scans geven inzicht in de opbouw van het hout en maken achtergebleven spijkers en schroeven zichtbaar.

Die informatie kan ook worden gebruikt om robots aan te sturen die metalen delen verwijderen. TNO werkt aan deze automatisering, zodat het voorbereiden van hergebruikt hout beter in een productieproces past. Daarna volgen bewerkingen zoals zagen, vingerlassen, schaven en verlijmen. Zo ontstaat uit uiteenlopende stukken hout weer materiaal voor nieuwe bouwproducten.

Plantenvezels als nieuwe grondstof voor CLT

Ook buiten het hout liggen kansen. TNO maakt al proefpanelen van paprikastengels uit de glastuinbouw met een biobased bindmiddel. Het doel is om vezelpanelen uiteindelijk te gebruiken als tussenlagen in hybride CLT. Daarmee zou minder hout nodig zijn, met behoud van de benodigde constructieve eigenschappen.

De toepassing als dragend onderdeel van CLT is nog in ontwikkeling. TNO onderzoekt hoe vezelpanelen en hun bindmiddelen kunnen voldoen aan de benodigde constructieve eisen. Ook bekijkt de organisatie of houtvezels onder hoge druk en temperatuur kunnen worden verbonden zonder toegevoegd bindmiddel.

Op termijn kunnen zulke materiaalcombinaties meer vrijheid bieden om panelen af te stemmen op een toepassing. Denk aan de benodigde sterkte, overspanning of isolerende eigenschappen.

Van materiaalonderzoek naar productie

In TNO BioBuilt in Zoetermeer kunnen bedrijven samen met TNO nieuwe bouwmaterialen ontwikkelen, testen en op kleine schaal produceren. Zo kunnen zij eerst een materiaal en het productieproces beproeven, voordat zij investeren in een eigen productielijn. TNO helpt daarbij ook met de onderbouwing die nodig is voor certificering.

De Groot leverde verschillende bewerkingsmachines voor deze faciliteit. Daarbij had TNO behoefte aan één aanspreekpunt en machines die compleet en klaar voor gebruik werden opgeleverd, met ondersteuning voor service en onderhoud.

Met een werkende productieomgeving kan TNO materiaalonderzoek direct koppelen aan de bewerkingen die nodig zijn om er een bruikbaar bouwproduct van te maken. Zo helpt De Groot mee om nieuwe mogelijkheden voor de bouw te vertalen naar een uitvoerbaar productieproces.